سیاه شدن سر استخوان ران
نکروز آواسکولار (AVN)، که به عنوان استئونکروز نیز شناخته میشود، به مرگ بافت استخوانی به دلیل کمبود خون اشاره دارد که معمولاً انتهای استخوانهای بلند را تحت تأثیر قرار میدهد و سر استخوان ران یک محل رایج است. اختلال در جریان خون به سر استخوان ران میتواند به مرور زمان منجر به فروپاشی و تحلیل رفتن آن شود. این وضعیت جدی است زیرا اغلب منجر به درد شدید و اختلال عملکردی میشود و نیاز به مداخله پزشکی دارد.
علل نکروز آواسکولار
AVN به دو دسته اصلی تقسیم میشود: تروماتیک و غیر تروماتیک.
AVN تروماتیک
ناشی از اختلالات مکانیکی است که در جریان خون اختلال ایجاد میکند، اغلب به دنبال شکستگی یا دررفتگی لگن.
AVN غیر تروماتیک
این نوع شایعتر است و در درجه اول با عوامل خطر مختلفی مانند:
- مصرف کورتیکواستروئیدها: استفاده طولانیمدت از کورتیکواستروئیدها درصد قابل توجهی از موارد غیر تروماتیک را تشکیل میدهد که بهطور بالقوه منجر به آسیب عروقی میشود.
- سوء مصرف الکل: مصرف بیش از حد الکل با AVN مرتبط است، با مصرف بیش از 400 میلیلیتر در هفته بهطور قابلملاحظهای این خطر را افزایش میدهد.
- داروهای غیر مجاز: داروهای غیرمجازی که در عطاریها به فروش میرسند به ویژه داروهایی مخصوص چاقی یا لاغری از علل عمده این بیماری در کشور ما میباشند.
- سایر شرایط پزشکی: شرایطی مانند بیماری سلول داسی شکل، لوپوس اریتماتوز سیستمیک و بیماری مزمن کبد نیز ممکن است در خطر ابتلا به AVN نقش داشته باشند.
پاتوفیزیولوژی AVN
در AVN، آسیب ایسکمیک به سر استخوان ران منجر به مرگ مغز استخوان و استئوسیتها میشود که میتواند منجر به فروپاشی ساختاری سر استخوان ران شود. این بیماری در چندین مرحله پیشرفت میکند که با ایسکمی استخوان شروع میشود، به دنبال آن نکروز و بهطور بالقوه فروپاشی سر فمور که اغلب از طریق تصویربرداری به صورت فروپاشی ساب غضروفی یا صاف شدن قابل مشاهده است.
علائم AVN
در ابتدا، AVN ممکن است بدون علامت باشد، اما با پیشرفت بیماری، بیماران معمولاً تجربه میکنند:
- درد موضعی: درد معمولاً از کشاله ران شروع میشود و میتواند به باسن، زانو یا ناحیه جانبی باسن منتشر شود.
- محدوده حرکتی محدود: بیماران مبتلا ممکن است در فعالیتهایی که شامل حرکت مفصل ران میشود با مشکل مواجه شوند که منجر به از دست دادن تدریجی عملکرد و تحرک میشود.
روشهای تشخیصی
برای تأیید تشخیص AVN، ترکیبی از تاریخچه بیمار، معاینه فیزیکی و مطالعات تصویربرداری استفاده میشود:
- تاریخچه پزشکی و معاینه فیزیکی: ارزیابی دقیق علائم و عوامل خطر انجام میشود.
- تکنیکهای تصویربرداری: اشعه ایکس و تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) ضروری هستند. ام آر آی به ویژه در تشخیص زودهنگام، جایی که اشعه ایکس در ابتدا طبیعی به نظر میرسد، ارزشمند است.
روشهای درمانی
استراتژیهای درمانی برای مدیریت AVN بر اساس مرحله بیماری متفاوت است و میتوان آن را به طور کلی به روشهای غیرجراحی و جراحی دستهبندی کرد:
گزینههای غیر جراحی
درمانهای غیرجراحی عموماً با هدف کاهش علائم انجام میشوند و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- فیزیوتراپی: بر تقویت عضلات لگن و بهبود دامنه حرکتی تمرکز دارد.
- مدیریت درد: استفاده از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) برای تسکین درد.
- اصلاح فعالیت: توصیههایی برای استفاده از وسایل کمکی مانند عصا برای کاهش تحمل وزن در لگن آسیبدیده، همراه با تنظیم سبک زندگی برای به حداقل رساندن عوامل خطر.
گزینههای جراحی
اگر سر استخوان ران فرو ریخته باشد، ممکن است مداخله جراحی ضروری باشد. گزینههای جراحی عبارتند از:
- رفع فشار هسته مرکزی: این روش کمتهاجمی شامل برداشتن بخشی از استخوان برای کاهش فشار و بازگرداندن جریان خون به آن ناحیه است.
- جایگزینی کامل لگن: برای موارد پیشرفته که مفصل بهطور جبرانناپذیر آسیب دیده است، این روش سر استخوان ران و استابولوم را با اجزای مصنوعی جایگزین میکند.
آموزش و پیشگیری برای بیمار
بیماران مبتلا به AVN باید در مورد تغییرات سبک زندگی و استراتژیهای مدیریت خطر برای کاهش پیشرفت بیماری آموزش ببینند:
- اجتناب از الکل و تنباکو: و داروهای غیرمجاز کاهش یا حذف مصرف این مواد میتواند بهطور قابلتوجهی بر سلامت استخوانها تأثیر بگذارد.
- مدیریت شرایط زمینهای: مدیریت صحیح بیماریهای مزمن و رژیمهای دارویی بسیار مهم است.
پیشآگهی
پیشآگهی AVN بهطور قابلتوجهی بر اساس تشخیص زودهنگام و مداخله متفاوت است. اگر به موقع درمان شود، احتمال اجتناب از تعویض کامل مفصل ران بهطور چشمگیری افزایش مییابد. برعکس، تاخیر در درمان میتواند منجر به آسیب دائمی مفصل شود و نیاز به راهحلهای جراحی داشته باشد.
نتیجهگیری
نکروز آواسکولار سر استخوان ران یک وضعیت ارتوپدی جدی است که نیاز به تشخیص سریع و مدیریت مناسب برای حفظ عملکرد مفصل ران و جلوگیری از عوارض بیشتر دارد. برای مشاوره تخصصی و درمانی، به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.
