سؤالات رایج بیماران درباره تعویض مفصل زانو
بیماران اغلب در تلاشند که اطلاعاتی راجع به جراحی و دوره پس از جراحی به دست آورند. آنها اغلب اطلاعات خود را از اینترنت یا دوستان خود بهدست میآورند. آنها نیاز دارند که اطلاعاتی راجع به پروتکل دوره بعد از عمل جراح خود داشته باشند. همچنین باید اضطراب آنها در صورت ایجاد اتفاقی در دوران ریکاوری کاهش یابد. طی چند سال بررسی روی دیالوگهای بین جراحان و بیماران و آموزشهای قبل از عمل به نتایج زیر رسیدند.
سؤالات بیماران در ۴ دسته جای میگیرد:
- قبل از عمل
- حین بستری در بیمارستان
- بلافاصله پس از ترخیص
- بعد از عمل
علاوه بر اینها بیشترین نگرانی بیماران راجع به این ۳ مورد است: افسردگی، بی خوابی و یبوست!
برخی از اتفاقات طبیعی که برای بیمار پس از تعویض مفصل زانو اتفاق میافتد باید به بیمار توضیح داده شود تا بیماران آگاه باشند که علایم آنها در محدوده طبیعی است. این موارد عبارتند از: احساس کلیک متناوب داخل زانو، بیحسی پوست در اطراف زانو، تورم زانو پس از ورزش و در پایان روز، گرمی در اطراف زانو و قابل لمس بودن بخیههای زیر پوست پس از اینکه تورم زانو فروکش میکند. در این فصل بهترین پاسخهای برای متداول سؤالات ارائه میشود. این به این معنا نیست که اینها جواب قطعی سؤالات هستند. اینها راهنماییهایی هستند که جراحان مختلف ممکن است بهصورت معمول در پاسخ به سؤالات ارائه کنند.
سؤالات قبل از عمل:
شانس موفقیت چقدر است؟
موفقیت نباید به صورت کمی اندازهگیری شود بلکه باید نمرهبندی زانو را با جواب “بله” به ۳ سؤال زیر بررسی کرد:
۱- آیا از انجام این عمل خوشحال هستید؟
۲- آیا انتظارات شما را برآورده کرده است؟
۳- آیا شما دوباره این کار را انجام میدهید؟
در یکسال بیش از ۹۰٪ بیماران به هر ۳ سؤال پاسخ “بله” میدهند.
زمان ریکاوری چقدر است؟
هر بیمار از جراحی با سرعتی متفاوت بهبود میابد اما در بیشتر موارد مجبور به استفاده ازwalker یا عصا خواهید شد ولی در عرض چند هفته به تنهایی و بدون استفاده از عصا میتوانید به خارج از منزل بروید. شما میتوانید در عرض حدود ۳ ماه به توانایی نرمال برگردید.
چند روز بعد از ترخیص به خانه خواهم رفت؟
بستگی دارد؛ اکثر بیماران بعد از عمل قادرند به خانه بروند ولی بعضی از آنها پس از چند روز به خانه میروند. اکثر بیماران ۱-۲ روز بعد از عمل مرخص میشوند اگرچه برخی بیماران جهت کسب مهارتهای خاص باید ابتدا به مراکز توانبخشی بروند تا مهارتهای لازم را جهت رفتن به منزل کسب کنند.
چه موقع میتوانم رانندگی کنم؟
اگر جراحی روی زانوی راست انجام شود ممکن است تا ۴ هفته نتوانید رانندگی کنید ولی اگر جراحی زانوی چپ انجام شود به محض احساس بهبودی اگر اتومبیل دنده اتوماتیک باشد میتوانید رانندگی را شروع کنید. البته اگر از مسکن های مخدر استفاده می کنید نباید رانندگی کنید. برخی از جراحان ۴-۶ هفته به بیماران خود اجازه رانندگی نمی دهند. این مورد باید با جراح چک شود.
چه موقع میتوانم سفر کنم؟
در صورتی که احساس راحتی میکنید میتوانید سفر کنید ولی در مسافرتهای طولانی حرکات کششی یا پیادهروی حداقل ۱ بار در ساعت توصیه میشود که این مورد از لختهشدن خون جلوگیری میکند. حتی الامکان سفر هوایی در ۱ ماه اول به تعویق افتد.
چه زمانی میتوانم به سرکار برگردم؟
این موضوع به تخصص کاری شما بستگی دارد. در صورتی که کار شما سبک باشد و نیاز به فعالیت شدید نباشد هرچه زودتر میتوانید به کار برگردید ولی در صورتی که کار شما سنگین است ممکن است ۳ ماه بعد به سر کار بروید.
چه فعالیتهایی بعد از جراحی مجاز است؟
شما ممکن است به اکثرفعالیتهایی که تحمل میشوند برگردید شامل پیادهروی، باغبانی، گلف و تنیس دو نفره. بعضی از بهترین کارهایی که به بهبود حرکت و قدرت کمک میکنند شامل شنا و استفاده از دوچرخه ثابت است. شما باید از استرسهای پرفشار مانند دویدن و پریدن و ورزشهای پرتحرک مانند تنیس تک نفره، اسکواش و اسکی اجتناب کنید.
تا چه مدتی زانوی من دیگر نیاز به جراحی نخواهد داشت؟
این مورد از بیمار به بیمار دیگر متفاوت خواهد بود. به ازای هر یکسال بعد از عمل تعویض مفصل زانو ۱-۵ درصد از بیماران نیاز به عمل مجدد خواهند داشت. طی ۲۰ سال پس از عمل ۸۰-۹۰٪ بیماران نیاز به عمل مجدد پیدا خواهند کرد.
سؤالات مربوط به حین بستری در بیمارستان:
چه زمانی میتوانم دوش بگیرم؟
به محض اینکه شما احساس بهبودی کردید و زخم شما پانسمان غیر قابل نفوذ داشت میتوانید دوش بگیرید.
چه زمانی میتوانم با فرو کردن کامل زانو در آب از وان حمام یا استخر استفاده کنم؟
شما میتوانید ۳ هفته پس از جراحی زمانی که زخم شما کامل بهبود پیدا کرده و بخیهها را کشیدهاید کاملاً زانو را در آب غوطهور کنید.
تا چه زمانی باید بیحرکت کننده زانو را استفاده کنم؟
عموماً بیماران شبها در چند روز اول پس از عمل از آن استفاده میکنند یا آن را موقع راه رفتن تا زمانیکه عضلات ران قدرت کافی را به دست آورد استفاده میکنند. اکثر بیماران استفاده از آن را ۱ هفته پس از عمل قطع میکنند ولی استفاده از آن را شبها جهت خواب راحتتر میتوانید ادامه دهید.
تا چه زمانی باید زخم را پانسمان کنم؟
این مورد در ترجیح جراحان مختلف متفاوت است. طبق نظر بعضی جراحان تا ۱۰ روز نیاز به تعویض پانسمان نیست ولی برخی دیگر توصیه به تعویض پانسمان روزانه میکنند. البته برای جلوگیری از تحریک زخم با لباس و بیحرکت کننده زانو (زانوبند) ممکن است چندین هفته پانسمان استفاده شود.
چه موقع بخیه های من برداشته میشود؟
در صورت استفاده از بخیههای جذبی نیاز به کشیدن بخیه نیست ولی در صورتی که بخیههای جذبی نباشند (اکثر موارد) حدود ۱۴-۱۰ روز پس از اولین ویزیت در خانه توسط پرستار یا در مطب جراح میتوان بخیهها را کشید.
بلافاصله بعد از ترخیص از بیمارستان:
تا چه زمانی باید از مسکن استفاده کنم؟
نیازی به داروهای مسکن درد برای مدت حدود سه ماه غیر معمول نیست. در بدو ترخیص ممکن است داروها قوی باشند. از استفاده مکرر از داروهای مخدر باید اجتناب شود. بسیاری از بیماران قادرند داروهای مسکن قوی را به داروهای مسکنی مثل استامینوفن یا ایبوپروفن تغییر دهند. همچنین جراح شما میتواند بعد از جراحی NSAID (داروی ضد التهاب غیر استروئیدی) با مصرف روزانه برای چند هفته تجویز کند.
تا چه زمانی باید داروهای رقیق کننده خون را مصرف کرد؟
اشکال مختلفی از داروهای تزریقی و خوراکی برای جلوگیری از لخته شدن خون وجود دارد که جراح بر اساس سابقه پزشکی شما و آزمایشهای قبل از ترخیص شما، میتواند آن را تجویز کند.
آیا در دوران ریکاوری بعد از عمل میتوان از نوشیدنیهای الکلی استفاده کرد؟
در صورتی که شما از وارفارین جهت رقیق کردن خون استفاده میکنید نباید از نوشیدنیهای الکلی استفاده کنید زیرا الکل اثر وارفارین را تغییر میدهد. همچنین در صورتی که شما از مسکنهای مخدردار استفاده میکنید نباید الکل مصرف کنید در این مورد نیز باید با جراح مشورت شود.
موقعیت خوب و بد بدن در دوران ریکاوری کدام است؟
شما باید روزانه زمانی را به خم و راست کردن زانو اختصاص دهید. بهتر است هر ۱۵-۳۰ دقیقه موقعیت بدن تغییر یابد. استفاده از بالش یا رول در زیر زانو اجتناب شود. استفاده از بالش در زیر مچ پا به باز شدن بهتر زانو و جلوگیری از سفت شدن مفصل کمک میکند.
آیا باید از کمپرس گرم یا سرد استفاده کنم؟
در ابتدا استفاده از کمپرس سرد در فروکش کردن تورم کمک شایانی میکند و بعد از چند هفته ممکن است از کمپرس گرم استفاده کنید و هر کدام برایتان بهتر بود را انتخاب کنید.
چه مدت باید از جوراب های ضد انعقاد استفاده کنم؟
پس از اینکه به خانه رفتید ممکن است که از جوراب ها استفاده نکنید و مشاهده کنید که مچ پای شما متورم شده است در این صورت در طول روز نیز از جوراب های ضد انعقاد استفاده کنید تا تورم پای شما نرمال شود. در صورتی که نگرانی راجع به تورم مچ پا دارید یا تورم آن تا آخر شب فروکش نمیکند با جراح خود مشورت کنید. همچنین تاچندماه بعد از عمل، زمانی که سفر طولانی دارید یا از هواپیما استفاده میکنید از آن استفاده کنید.
چه زمانی میتوانیم از پله بالا برویم؟
در ابتدا میتوانید از پایی که عمل شده است جهت بالا رفتن از پله استفاده کنید و برای پایین آمدن از پای عمل شده کمک بگیرید. این تا زمانی است که عضلات شما تقویت شوند. استفاده عادی از پله حدود یک ماه طول میکشد. همیشه جهت بالا و پایین رفتن از پله از نردهها و کنارپلهها استفاده کنید.
آیا ممکن است نیاز به فیزیوتراپی داشته باشیم؟
بله شما ممکن است نیاز به چند سری ورزش جهت تقویت عضلات داشته باشید همچنین شنا کردن و استفاده از دوچرخه ثابت گزینه خوبی است. حتی ممکن است فیزیوتراپی بعد از اتمام دوران ریکاوری نیز ادامه پیدا کند.
چه زمان می توان مقاربت جنسی داشت؟
بیشتر افراد بعد از جراحی تعویض مفصل زانو با برطرف شدن علایم و احساس راحتی، فعالیت جنسیشان بهتر میشود. زمان شروع فعالیت جنسی بهدنبال عمل تعویض مفصل زانو بستگی به توصیه جراح و احساس راحتی ذهنی و فیزیکی شما دارد. زمان توصیه شده به شروع فعالیت جنسی معمولاً ۱ تا ۳ ماه بعد از عمل جراحی وبعد از بهبودی زخم جراحی و بر طرف شدن درد واحساس راحتی بیمار میباشد. در سه ماهه اول بعد از جراحی رعایت نکات احتیاطی مهم است. مهمترین چیزی که باید رعایت شود عدم زانو زدن روی زانوی عمل شده میباشد. از موارد دیگر میتوان به عدم چمباتمه زدن و عدم پیچ خوردن روی زانوی عمل شده اشاره کرد. یادتان باشد که محدودیتهای جنسی قبل از عمل، بعد از عمل تعویض مفصل زانو از بین نمیروند.
نگرانی های بعد از عمل:
احساس افسردگی میکنیم آیا این نرمال است؟
داشتن افسردگی به دنبال جراحی تعویض مفصل زانو غیرمعمول نیست. این مورد به چند عامل بستگی دارد از قبیل: محدودیت حرکت، احساس ناراحتی، افزایش وابستگی به دیگران و عوارض داروها. افسردگی با برگشت به فعالیتهای قبل از عمل از بین خواهد رفت، در صورتی که افسردگی باقی بماند با پزشک مربوط مشورت کنید.
آیا بیخوابی بعد از عمل طبیعی است؟
بیخوابی یک شکایت رایج بعد از تعویض مفصل زانو است. در صورتی که این مشکل ادامهدار باشد نیاز به تجویز دارو توسط پزشک است.
برای یبوست بعد از عمل چه باید کرد؟
یبوست بعد از جراحی معمول است. این مشکل توسط فاکتورهای مختلفی از قبیل داروهای مسکن ایجاد میشود. یک داروی مسهل مثل بیزاکودیل داروی مناسبی است. در موارد نادر نیاز به شیاف یا انما است.
نگرانی بعد از عمل در طولانی مدت:
چه میزان از دامنه حرکت مفصل زانو نیاز است؟
اکثر مردم برای راه رفتن نرمال در سطوح همتراز نیاز به ۷۰ درجه خم شدن زانو دارند. جهت بالا رفتن از پله ۹۰ درجه، جهت پایین آمدن از پله ۱۰۰ درجه و جهت بلند شدن از صندلی ۱۰۵ درجه خم شدن زانو نیاز میشود! برای راه رفتن و ایستادن، زانو باید تا ۱۰ درجه صاف شود.
چه میزان از دامنه حرکتی زانو بعد از ۶ هفته و بعد از یک سال مورد انتظار است؟
دامنه حرکتی از شخص به شخص دیگر متفاوت و بستگی به فاکتورهای مختلفی دارد. پتانسیل هر شخص در زمان عمل تعیین میشود. بیماران میانگین بعد از یک سال به ۱۱۵ درجه خم شدن زانو دست مییابند. برخی بیماران کمتر و برخی بیشتر!
فکر میکنم پایم بلندتر شده است، این ممکن است؟
در اکثر موارد اندازه پاها بدون تغییر خواهند ماند، در برخی از موارد پا بلندتر میشود با این حال این موضوع مربوط میشود به صاف شدن زانوی که قبل از عمل انحراف چشم گیری داشته است. در ابتدا ممکن است این افزایش طول آزاردهنده باشد، اکثر مردم به این تفاوت عادت میکنند اما ممکن است استفاده از کفشهایی با ضخامت پاشنه بیشتر در سمت مقابل لازم باشد.
آیا می توانم از وزنه حین ورزش استفاده کنم؟
معمولاً استفاده از وزنه طی دو ماه اول بعد از عمل توصیه نمیشود. آرام آرام بعد از بهبودی و پیشرفت در فیزیوتراپی ممکن است ابتدا از وزنههای سبک استفاده شود. بالا بردن وزنه با پا باید به صورت ایزومتریک انجام شود. یعنی زانوی شما ابتدا صاف است و در ادامه حرکت صاف خواهد ماند بیشتر مردم این حرکت را به صورتی که به پشت خوابیدهاند انجام میدهند.
چه زمانی میتوانم از گیتهای فرودگاه عبور کنم؟ آیا نیاز به نامه پزشک دارم؟
در صورتی که موقع عبور از باجه امنیتی زنگ هشدار به صدا در آمد میتوانید محل جراحی را به مامور امنیتی نشان دهید یا از پزشک خود نامهای مبنی بر وجود پروتز در زانو دریافت کنید. معمولاً برای پروازهای بالاتر از یک ساعت نیاز به اجازهنامه از پزشک جراح خود دارید.
آیا آنتی بیوتیک قبل از دندانپزشکی یا جراحیهای دیگر نیاز است؟
بله برای جراحیهای دندانپزشکی و سایر مداخلات جراحی نیاز است به خصوص در موارد شک به عفونت. از هرگونه مداخله دندانپزشکی و سایر جراحیهای غیر اورژانس حداقل تا ۶ هفته بعد از عمل اجتناب شود.
آیا میتوانم روی زانو بنشینم؟
بله بعد از چند ماه ممکن است. در ابتدا احتمالاً دردناک است ولی این موضوع به زانوی شما آسیب نخواهد رساند. بیشتر ناراحتی و درد مربوط به محل زخم جراحی و بهبود بافتی است. به مرور زمان این موضوع بهبود خواهد یافت. همیشه از یک پد زیر زانو استفاده کنید.
جهت ویزیت بعد از عمل چه زمانی به پزشک مراجعه کنم؟
بستگی به ترجیح جراح دارد. ولی معمولاً در ۲ و ۶ هفته بعد از عمل برای ارزیابی روند بهبودی و سایر امور مانند شروع فیزیوتراپی، کشیدن بخیهها و بررسی زخم عمل ویزیت خواهید شد. سپس هر یک تا دو سال به مدت ۱۰ سال بعد از عمل ویزیت انجام میشود. این ویزیتها جهت ارزیابی سلامت پروتز خواهد بود.
