آرتروز لگن
استئوآرتریت (OA) مفصل ران یک بیماری شایع است که معمولاً با افزایش سن افراد را تحت تأثیر قرار میدهد و با تخریب غضروف مفصل و استخوان زیرین مشخص میشود. این فرآیند دژنراتیو به دلیل ماهیت تدریجی و همراهی با افزایش سن به عنوان “آرتریت سایشی” شناخته میشود. استئوآرتریت میتواند در هر مفصلی ظاهر شود، اما بیشتر در مفاصل تحملکننده وزن دیده میشود، و لگن محل اصلی رشد است.
ساختار مفصل ران
مفصل ران یک مفصل گوی و کاسه است که از سر استخوان ران (گوی) و استابولوم (کاسه) در داخل لگن تشکیل شده است. غضروفی که این سطوح مفصلی را میپوشاند، حرکات صاف را در حالی که از ضربه محافظت میکند، امکانپذیر میکند و برای به حداقل رساندن اصطکاک در حین فعالیتهایی مانند راه رفتن یا دویدن بسیار مهم است.
علائم استئوآرتریت مفصل ران
افراد مبتلا به استئوآرتریت هیپ معمولاً علائم متعددی را تجربه میکنند که ممکن است به طور موذیانه شروع شده و به تدریج بدتر شود. علامت غالب درد است که اغلب در طول فعالیتهای تحمل وزن ایجاد میشود و ممکن است اشکال مختلفی داشته باشد:
- شروع تدریجی: درد اغلب به آهستگی پیشرفت میکند و میتواند در طول زمان بدتر شود و بعد از دورههای عدم تحرک یا صبحها مشخصتر شود.
- سفتی و کاهش تحرک: بیماران ممکن است سفتی مفصل ران را گزارش کنند، بهویژه پس از استراحت یا نشستن برای مدت طولانی. این سفتی همچنین میتواند منجر به کاهش دامنه حرکتی شود.
- علائم مکانیکی: برخی از افراد ممکن است علائم مکانیکی اضافی مانند قفل شدن مفصل یا صدای ساییدن در حین حرکت (کرپیتوس) را مشاهده کنند که ناشی از شل شدن قطعات غضروف است.
- انتشار درد: درد ممکن است به نواحی اطراف از جمله کشاله ران، ران یا باسن تابیده شود و اغلب با فعالیتهای شدید تشدید میشود.
علل و عوامل خطر
عوامل متعددی در خطر ابتلا به آرتروز مفصل ران نقش دارند:
- سن: احتمال ابتلا به OA بهطور قابل توجهی با افزایش سن افزایش مییابد و در افراد بالای 50 سال شایعتر است.
- استعداد ژنتیکی: سابقه خانوادگی ممکن است بر حساسیت تأثیر بگذارد که نشاندهنده یک مؤلفه ژنتیکی در ایجاد استئوآرتریت است.
- آسیب مفاصل قبلی: آسیبهای قبلی به مفصل ران، از جمله شکستگی یا دررفتگی، میتواند منجر به تغییراتی در مکانیک مفصل شود و در نتیجه سایش و پارگی در طول زمان افزایش یابد.
- چاقی: اضافه وزن بدن به مفاصل تحملکننده وزن مانند لگن فشار مضاعفی وارد میکند و به تحلیل سریعتر غضروف کمک میکند.
تشخیص
تشخیص آرتروز هیپ معمولاً شامل ترکیبی از شرح حال بیمار، معاینه فیزیکی و مطالعات تصویربرداری است:
- معاینه فیزیکی: پزشکان علائم، از جمله موضعی شدن درد، حساسیت مفاصل، و دامنه حرکت را برای شناسایی علائم نشاندهنده OA ارزیابی میکنند.
- تصویربرداری با اشعه ایکس: مطالعات رادیوگرافی برای مشاهده باریک شدن فضای مفصل، وجود خارهای استخوانی و وضعیت کلی مفصل ضروری است.
- ام آر آی یا سی تی اسکن: در موارد خاص، ممکن است به تصویربرداری اضافی مانند MRI برای ارزیابی ساختارهای بافت نرم اطراف مفصل نیاز باشد.
گزینههای درمان
در حالی که در حال حاضر هیچ درمانی برای آرتروز مفصل ران وجود ندارد، استراتژیهای درمانی مختلف میتوانند به مدیریت علائم و حفظ عملکرد مفصل کمک کنند.
۱- رویکردهای غیر جراحی
- اصلاح سبک زندگی: کاهش وزن، ورزشهای کم تأثیر و فیزیوتراپی میتواند بهطور قابل توجهی برای افراد مبتلا به OA لگن مفید باشد، فشار مفاصل را کاهش داده و تحرک را بهبود بخشد.
- داروها: تسکین درد بدون نسخه، مانند استامینوفن یا NSAIDها (مثلاً ایبوپروفن)، اغلب برای مدیریت علائم توصیه میشود. تزریق کورتیکواستروئید ممکن است برای موارد شدیدتر در نظر گرفته شود، اگرچه با عوارض جانبی بالقوه همراه است.
- وسایل کمکی: ممکن است از عصا یا واکر برای افزایش تحرک و کاهش درد در حین فعالیت استفاده شود.
۲- رویکرد جراحی
زمانی که روشهای غیر جراحی در کاهش درد یا بهبود عملکرد ناکام باشند، ممکن است گزینههای جراحی بررسی شوند:
- تعویض مفصل لگن: این روش مستلزم تعویض مفصل آسیبدیده با اجزای مصنوعی برای بازیابی عملکرد و تسکین درد است.
- لایهبرداری لگن: جایگزینی برای تعویض کامل لگن، این روش بیشتر از استخوان ران را حفظ میکند در حالی که سر استخوان ران را با یک پوشش فلزی میپوشاند.
- استئوتومی: این روش جراحی ممکن است شامل تنظیم مجدد استخوانها برای توزیع مجدد وزن از قسمت آسیبدیده مفصل باشد.
مراقبتهای پس از درمان
پس از درمان، بهویژه مداخلات جراحی، توانبخشی نقش مهمی ایفا میکند. بیماران معمولاً با فیزیوتراپیستها درگیر میشوند تا تمریناتی را با هدف تقویت مفصل ران و بازگرداندن تحرک ایجاد کنند و بر مراقبتهای قبل و بعد از جراحی تأکید کنند.
نتیجهگیری و پیشنهادات
مدیریت موثر آرتروز لگن نیازمند یک رویکرد چند رشتهای شامل آموزش آگاهانه به بیمار، تغییرات سبک زندگی فعال و استراتژیهای درمانی مناسب است. تشخیص زودهنگام و مداخله در کند کردن پیشرفت بیماری و افزایش کیفیت زندگی بسیار مهم است. پیگیری منظم با پزشک برای نظارت و تنظیم برنامه های درمانی در صورت نیاز ضروری است.
آگاهی و درک بیمار از وضعیت آنها به آنها امکان می دهد تا به طور فعال در سفر درمانی خود شرکت کنند، در نتیجه نتایج بهتر و کیفیت زندگی رضایت بخشتری را علیرغم چالشهای ناشی از استئوآرتریت لگن ارتقاء میدهند.. برای مشاوره تخصصی و درمانی، به متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.
